Δημοφιλή άρθρα
στατιστικά
Διαχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή
Το αυτιστικό παιδί
Συντάχθηκε απο Administrator Τετάρτη, 27 Ιανουάριος 2010 10:46
Πηγή:http://my.aegean.gr/
Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου
Η δόμηση του χώρου μέσα στον οποίο κινείται το αυτιστικό παιδί είναι πολύ σημαντική καθώς τα παιδιά με αυτισμό βιώνουν και εκδηλώνουν άγχος και δυσφορία μέσα σε ένα χαοτικό και απρόβλεπτο για αυτά περιβάλλον.
Οι χώροι του σπιτιού πρέπει να είναι ξεκάθαρα οριοθετημένοι, ώστε το παιδί να μπορεί να συνδέσει τον κάθε έναν από αυτούς με συγκεκριμένες δραστηριότητες.
Αυτό δίνει στο παιδί την αυτονομία να πηγαίνει σε ένα συγκεκριμένο χώρο ανάλογα με τη δραστηριότητα που πρέπει να κάνει.
Για παράδειγμα, πρέπει να υπάρχει ένας χώρος φαγητού, ένας χώρος παιχνιδιού, ένας χώρος όπου το παιδί θα μπορεί να χαλαρώσει και να ηρεμήσει όταν το χρειάζεται κ.λπ. Στο τραπέζι της κουζίνας για παράδειγμα, μπορούμε να βάλουμε την εικόνα ενός πιάτου που θα σηματοδοτεί ότι αυτός είναι ο χώρος του φαγητού. Τέτοιες εικόνες, φωτογραφίες ή ακόμα και αντικείμενα μπορούν να τοποθετηθούν σε διάφορα σημεία του σπιτιού (η εικόνα ενός ποτηριού στο ντουλάπι με τα ποτήρια, ή η εικόνα ενός παιχνιδιού στο ντουλάπι με τα παιχνίδια). Είναι πολύ σημαντικό να θυμόμαστε ότι το παιδί με Αυτισμό καταλαβαίνει καλύτερα τα πάντα γύρω του όταν αυτά παρουσιάζονται οπτικοποιημένα.
Προσπαθήστε να μειώσετε τα ερεθίσματα που μπορεί να ταράξουν ή να διασπάσουν την προσοχή του παιδιού, ιδιαίτερα σε χώρους όπου το παιδί καλείται να λειτουργήσει τελείως αυτόνομα, όπως στον χώρο της ανεξάρτητης εργασίας.
Δώστε στο παιδί επιλογές. Εκθέστε το σε διάφορα ερεθίσματα και δείτε σε ποιά από αυτά ανταποκρίνεται θετικά. Με άλλα λόγια δώστε στο παιδί λόγους για να επικοινωνήσει μαζί σας.
- Αφού έχετε φτιάξει μια λίστα με αντικείμενα, παιχνίδια ή φαγητά που αρέσουν στο παιδί ξεκινήστε να δουλεύετε μαζί του το πώς να ζητά αυτά τα αντικείμενα. Δελεάστε το παιδί με ένα παιχνίδι ή κάποια λιχουδιά και απομακρύνετε το περιμένοντας από αυτό να κάνει μια οποιαδήποτε κίνηση για να το ζητήσει. Αυτό μπορεί να είναι μια χειρονομία, ένα βλέμμα, ένα τράβηγμα του χεριού ή οτιδήποτε άλλο. Αντιδράστε άμεσα δίνοντας το αντικείμενο που ζήτησε και ονομάζοντάς το παράλληλα.
- Είναι πολύ σημαντικό να ενθαρρύνετε και να ανταποκρίνεστε σε κάθε επικοινωνιακή προσπάθεια του παιδιού σας.
- Αφού το παιδί έχει συστηματοποιήσει κάποιες επικοινωνιακές προσπάθειες μπορείτε να εισάγετε αντικείμενα, κάρτες ή φωτογραφίες που θα το βοηθήσουν να ζητά αυτό που θέλει. Για παράδειγμα, να ζητά νερό με το ποτήρι του νερού, χυμό ή παιχνίδι με την αντίστοιχη φωτογραφία.
- Η διαδικασία αυτή πρέπει να γενικευτεί σε άλλους χώρους και με άλλα πρόσωπα.
- Στην πορεία οι κάρτες αυτές μπορούν να μεταφερθούν σε ένα σταθερό και προσβάσιμο σημείο του σπιτιού. Αυτό θα βοηθήσει το παιδί να ξέρει που βρίσκονται ανά πάσα στιγμή και θα διευκολύνει τη διαδικασία της επικοινωνίας.
- Εξίσου σημαντικό είναι να μάθει το παιδί με αυτισμό να αρνείται. Κατά τη διάρκεια μιας δραστηριότητας κι ενώ το παιδί περιμένει να του δώσετε κάτι συγκεκριμένο, παρουσιάστε του κάτι ανεπιθύμητο. Για παράδειγμα, μήλο αντί για μπισκότο. Περιμένετε από το παιδί να αντιδράσει και να αρνηθεί είτε λεκτικά, είτε με μια χειρονομία, είτε σπρώχνοντας το μήλο μακριά. Μπορείτε να ερμηνεύσετε την αντίδρασή του λέγοντας «δεν θέλεις μήλο».
- Δείξτε στο παιδί τρόπους για να τραβάει την προσοχή τη δική σας και των άλλων.
- Ενισχύστε το παιδί να ζητά βοήθεια. Δώστε στο παιδί παιχνίδια που του αρέσουν αλλά που αποτελούνται από δυο ή τρία μέρη, τα οποία το παιδί δε μπορεί να συναρμολογήσει. Βάλτε ένα σνακ ή ένα παιχνίδι σε ένα σημείο που το παιδί δε μπορεί να το φτάσει ή σε ένα συρτάρι το οποίο ανοίγει δύσκολα ή είναι κλειδωμένο. Περιμένετε να ζητήσει βοήθεια με οποιοδήποτε τρόπο.
- Όπως και με την αλληλεπίδραση, έτσι και με την επικοινωνία μπορείτε να δημιουργείτε καταστάσεις για να δουλέψετε με το παιδί, μπορείτε όμως να εκμεταλλεύεστε και οποιαδήποτε κατάσταση μέσα στην ημέρα.
- Σε παιδιά που έχουν λόγο, μπορείτε να πείτε μαζί τους τραγουδάκια και να σταματάτε ξαφνικά περιμένοντας από το παιδί να πει την τελευταία λέξη ή τον τελευταίο στίχο.
- Ονομάστε κάθε απλή ενέργεια που κάνετε εσείς ή το παιδί (πλένω χέρια, πλένω δόντια, βάζω παπούτσια, παίζω με τις κούκλες κ.λπ.).
- Ενθαρρύνετε το παιδί να ονομάζει ενέργειες, πρόσωπα και αντικείμενα.
- Ενθαρρύνετε το παιδί να δίνει και να επεξεργάζεται πληροφορίες. Κρύψτε αντικείμενα και καθοδηγείστε το παιδί να τα βρει.
- Βάλτε ανάποδα πάνω στο τραπέζι μερικές κάρτες που απεικονίζουν διάφορα αντικείμενα. Διαλέγετε εναλλάξ από μια κάρτα και προσπαθήστε να την περιγράψετε μέχρι ο άλλος να βρει το εικονιζόμενο αντικείμενο.
- Καθώς πολλά παιδιά με αυτιστική διαταραχή έχουν δυσκολία τόσο στην έκφραση όσο και στην κατανόηση του προφορικού λόγου, προσπαθήστε να μιλάτε απλά, με σύντομες φράσεις, χρησιμοποιώντας λέξεις κλειδιά.
- Αποφύγετε τις σύνθετες και αόριστες εκφράσεις. Στην αρχή η κάθε σας φράση να έχει τη μορφή απλής οδηγίας («Δώσε την μπάλα», «πάρε το κουτάλι», «βάλε στο τραπέζι», «κάτσε στην καρέκλα»). Στην πορεία προσαρμόστε το λόγο σας ανάλογα με το επίπεδο του παιδιού.
- Χρησιμοποιήστε απλές χειρομορφές παράλληλα με τις λέξεις (οπτικοποιημένη αναπαράσταση της λέξης).
- Ένα άλλο χαρακτηριστικό των παιδιών αυτών είναι η αδυναμία τους να κατανοήσουν το μεταφορικό λόγο, τον οποίο εμείς χρησιμοποιούμε συχνά στην καθημερινή μας ομιλία. Μην χρησιμοποιείτε εκφράσεις οι οποίες πιθανότατα να μπερδέψουν ή και να αναστατώσουν το παιδί (εκφράσεις όπως «την πάτησα», «μου πήρες τ' αυτιά», «έσκασα από το φαγητό», «πέθανα από την κούραση» κ.λπ.).
- Ονομάστε κάθε συναίσθημα που εκφράζει το παιδί σας. Εκμεταλλευτείτε κάθε ευκαιρία που παρουσιάζεται στην καθημερινότητα («Το αυτοκινητάκι σου έσπασε. Είσαι λυπημένος/η» «Χτύπησες το χέρι σου. Το χέρι σου πονάει»).
- Ονομάστε κάθε δικό σας συναίσθημα που συνδέεται άμεσα με ένα γεγονός («Έφαγες όλο σου το φαγητό. Είμαι πολύ χαρούμενος/η μαζί σου». «Με χτύπησες. Είμαι θυμωμένος/η μαζί σου». «Έσπασαν τα γυαλιά μου. Είμαι λυπημένος/η».)
- Ονομάστε σε κάθε ευκαιρία το συναίσθημα που νιώθει κάποιος τρίτος («Ο Δημήτρης έπεσε και χτύπησε το πόδι του. Πονάει.» «Έσπρωξες την Ελένη. Η Ελένη είναι θυμωμένη μαζί σου».)
- Χρησιμοποιήστε έντονες και υπερβολικές εκφράσεις προσώπου για να δείξετε ένα συναίσθημα.
- Συνδέστε το συναίσθημα με μια συμπεριφορά (π.χ. γελάω-είμαι χαρούμενος, κλαίω-είμαι λυπημένος).
- Κάντε μαζί με το παιδί σας παιχνίδια μπροστά σε καθρέφτη. Γελάστε, προσποιηθείτε πως κλαίτε, πως είστε θυμωμένοι, πως φοβάστε. Παροτρύνετε το παιδί να σας μιμηθεί και μιμηθείτε κι εσείς εκείνο. Ενθαρρύνετε και επιβραβεύστε λεκτικά.
- Ξεφυλλίστε μαζί του περιοδικά. Εντοπίστε και κόψτε φωτογραφίες ανθρώπων που δείχνουν διάφορα συναισθήματα. Ανάλογα με το επίπεδο και την κατανόηση του παιδιού βρείτε φωτογραφίες που να απεικονίζουν και πιο σύνθετα συναισθήματα όπως αγωνία. Κάντε κολάζ ή άλλες διασκεδαστικές δραστηριότητες με αυτές.
- Στα πλαίσια παιχνιδιού βρείτε απλές και σύντομες φράσεις και ζητείστε από το παιδί να τις πει αλλάζοντας τον τόνο της φωνής του ανάλογα με το συναίσθημα που πρέπει να εκφράσει στην καθεμία.
- Φτιάξτε μικρές, απλές ιστοριούλες και κάντε τες παιχνίδι ρόλων
- Ενισχύστε το παιδί να εκφράζει με αποδεκτούς τρόπους τα συναισθήματά του. Δώστε του εναλλακτικούς τρόπους έκφρασής. Για παράδειγμα, αν ένα παιδί εκφράζει το θυμό του πετώντας πράγματα ή χτυπώντας άλλα άτομα, διδάξτε το όταν εκνευρίζεται να χτυπάει ένα μαξιλάρι ή να μετράει μέχρι το δέκα για να ηρεμήσει.
- Επιλέξτε παιχνίδια με κουμπιά με ήχους, φωτάκια, παιχνίδια με μουσική, σαπουνόφουσκες, μπαλόνια με ήχο και γενικά παιχνίδια που θα κινήσουν το ενδιαφέρον του παιδιού.
- Πείτε απλά παιδικά τραγουδάκια και συνοδέψτε τα με κινήσεις για να ενισχύσετε τη μίμησή τους.
- Εμπλακείτε σε δραστηριότητες που περιλαμβάνουν απλή σωματική επαφή. Πολλά παιδιά με Αυτισμό έχουν δυσκολία να δεχτούν τη σωματική επαφή, οπότε σε αυτήν την περίπτωση η έκθεση πρέπει να γίνει σταδιακά.
- Παίξτε με το παιδί σας κυνηγητό, γαργαλήστε το, βάλτε του κρέμα σώματος, κάντε μαζί του κούνια.
- Παίξτε με το παιδί παιχνίδια στο νερό. Τέτοιες δραστηριότητες είναι πολύ διασκεδαστικές και χαλαρωτικές για το παιδί.
- Εμπλουτίστε σταδιακά τις δραστηριότητες που αρέσουν στο παιδί και κατά διαστήματα προσθέστε και καινούριες.
- Παίξτε μαζί του παιχνίδια που περιλαμβάνουν εναλλαγή σειράς. Κλωτσήστε και πετάξτε τη μπάλα ο ένας στον άλλο, κρύψτε αντικείμενα στην άμμο, σε κουτιά με φακές ή φασόλια και ψάξτε εναλλάξ να τα βρείτε.
- Τα παιδιά με αυτιστική διαταραχή δυσκολεύονται να μάθουν να περιμένουν. Χρησιμοποιήστε με κάθε ευκαιρία τη λέξη «περίμενε» και συνοδέψτε με μια χειρονομία για να γίνει πιο εύκολα κατανοητή.
- Επιδιώξτε και ενισχύστε την αμοιβαία αλληλεπίδραση. Κάντε μια δραστηριότητα που αρέσει στο παιδί, για παράδειγμα σαπουνόφουσκες, σταματήστε ξαφνικά και περιμένετε να κάνει κάτι το παιδί για να σας δείξει ότι θέλει να συνεχίσετε.
- Κάντε ελαφρύ μασάζ με κρέμα στο χέρι του παιδιού και προτρέψτε το να βάλει κι εκείνο κρέμα στο δικό σας χέρι.
- Με τον ίδιο τρόπο μπορείτε να ενισχύσετε και την οπτική του επαφή. Πολλά παιδιά την αποφεύγουν, χωρίς όμως απαραίτητα αυτό να σημαίνει ότι δεν σας ακούει ή δεν ενδιαφέρεται. Την ώρα που παίζετε γαργαλητό, σταματήστε και ξαναρχίστε αμέσως μόλις το παιδί σας κοιτάξει. Αυτό μπορείτε να το κάνετε με διάφορα παιχνίδια (ή ακόμα και με φαγητό) που αποτελούν ισχυρό κίνητρο για το παιδί. Δώστε στο παιδί μια λιχουδιά (πατατάκια, καραμέλες, σοκολάτα ή ό,τι άλλο αρέσει πολύ στο παιδί) και περιμένετε να σας κοιτάξει προκειμένου να του ξαναδώσετε. Ένας άλλος τρόπος είναι να φέρετε το επιθυμητό αντικείμενο μπροστά στο πρόσωπο, ώστε η ματιά του να στραφεί προς εσάς.
- Κρύψτε το πρόσωπό σας με ένα πανί και φανερωθείτε με θόρυβο. Δείξτε ενθουσιασμό και επαναλάβετε.
- Χρησιμοποιείστε παιχνίδια και δραστηριότητες που απαιτούν εστίαση προσοχής
- Ενισχύστε το παιδί να ανταποκρίνεται στο όνομά του. Χρησιμοποιείστε το όνομα του στην αρχή κάθε πρότασης. Επιβραβεύστε όταν ανταποκριθεί. Για παράδειγμα κρατείστε ένα παιχνίδι που του αρέσει πολύ, φωνάξτε το παιδί με το όνομά του και όταν γυρίσει προς εσάς δώστε του με ενθουσιασμό το παιχνίδι. Όταν φωνάζετε το παιδί με το όνομά του, μπορείτε να κάνετε παράλληλα κάποιον θόρυβο (π.χ. παλαμάκια) ή να γυρίζετε ελαφρά το πρόσωπό του προς εσάς.
- Μάθετε στο παιδί να μοιράζεται παιχνίδια ή φαγητό με άλλα άτομα.
- Στη διάρκεια μιας δραστηριότητας δώστε στο παιδί ένα αντικείμενο για να το δώσει σε κάποιο άλλο άτομο. Στη διάρκεια του φαγητού δώστε στο παιδί να μοιράσει το ψωμί ή τα πιάτα με το φαγητό στα άτομα που κάθονται στο τραπέζι.
- Δείτε μαζί με το παιδί σας παιδικές ταινίες και κινούμενα σχέδια. Σχολιάστε με ενθουσιασμό κάποιες σκηνές («Κοίτα!! ο λύκος κυνηγάει τα τρία γουρουνάκια!!»).
- Αν το παιδί σας πηγαίνει σε παιδικό σταθμό ή σε σχολείο ζητείστε κάθε μέρα που γυρνάει να σας πει πώς πέρασε. Διευκολύνετέ το με απλές ερωτήσεις. Δείξτε ενδιαφέρον και ενθουσιασμό για αυτά που σας λέει.
Εργοθεραπεία και Αυτισμός
Συντάχθηκε απο Administrator Πέμπτη, 26 Νοέμβριος 2009 21:06
http://www.autismhellas.gr/files/el/ErgotherapeiaAutism.docΕργοθεραπεία και Αυτισμός
Ελίντα Καλπογιάννη, MSc
Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια
Ειδική Θεραπευτική Μονάδα για παιδιά με Αυτισμό και Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές (ΕΘΜΑ)
Παιδοψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής
Η Εργοθεραπεία είναι μία ειδικότητα που ασχολείται με την προαγωγή της υγείας και ευεξίας μέσω του «έργου». Οι υπηρεσίες εργοθεραπείας εστιάζονται στη βελτίωση της συμμετοχής και της απόδοσης των ατόμων σε: δραστηριότητες καθημερινής ζωής, την εκπαίδευση, την εργασία, τον ελεύθερο χρόνο, το παιχνίδι και την κοινωνική συμμετοχή. Για ένα άτομο με αυτισμό, η έμφαση του προγράμματος εργοθεραπείας καθορίζεται ανάλογα με τους στόχους και τις προτεραιότητες του ατόμου αυτού. Στον Πίνακα 1 υπάρχουν κάποια παραδείγματα δεξιοτήτων που μπορούν να αντιμετωπισθούν από τον εργοθεραπευτή.
|
Τομέας Εργοθεραπείας |
Παραδείγματα δεξιοτήτων που μπορεί να υπολείπονται σε άτομα με Αυτισμό |
|
Αυτοφροντίδα (Δραστηριότητες Καθημερινής Ζωής) |
Ντύσιμο, σίτιση, τουαλέτα, προσωπική υγιεινή, ύπνος/ ξεκούραση, μετακίνηση στην κοινότητα, προετοιμασία γευμάτων, οικονομική διαχείριση, ψώνια. |
|
Εκπαίδευση |
Γραφοκινητικές δεξιότητες, χρήση υπολογιστή, υποστηρικτική τεχνολογία, συμμετοχή στην τάξη και σε άλλες σχολικές δραστηριότητες (π.χ. κολυμβητήριο, εκδρομές). |
|
Ελεύθερος χρόνος και παιχνίδι |
Αναγνώριση επιθυμητών δραστηριοτήτων παιχνιδιού και ελεύθερου χρόνου, συμμετοχή σε δραστηριότητες παιχνιδιού και ελεύθερου χρόνου, επιλογές δραστηριοτήτων. |
|
Κοινωνική συμμετοχή |
Κατάλληλη αλληλεπίδραση με τους άλλους (π.χ. συμμαθητές, γείτονες), κατανόηση κοινωνικών κανόνων/ δεξιοτήτων, διαχείριση συμπεριφοράς. |
|
Εργασία |
Αναγνώριση και επιλογή ευκαιριών εργασίας, προετοιμασία για συνεντεύξεις, ανάπτυξη δεξιοτήτων σχετικών με εργασιακή απόδοση (π.χ. τήρηση ωραρίου, ολοκλήρωση εργασίας). |
(Watling, Tomchek & LaVesser, 2005)
Στο χώρο του αυτισμού, οι εργοθεραπευτές αποτελούν μέρος της διεπιστημονικής ομάδας και μπορούν να συνεισφέρουν τόσο κατά τη διαδικασία της αξιολόγησης όσο και της θεραπευτικής παρέμβασης. Δουλεύουν με τα άτομα με αυτισμό, καθώς και με τους γονείς, τους δασκάλους και το θεραπευτικό προσωπικό άλλων ειδικοτήτων. Η παρέμβαση γίνεται σε διάφορα περιβάλλοντα, όπως το σπίτι, το σχολείο, η κλινική και η κοινότητα, ώστε να υποστηριχθεί η συμμετοχή του ατόμου με αυτισμό στις διάφορες δραστηριότητες.
Η εργοθεραπευτική αξιολόγηση περιλαμβάνει τη συλλογή πληροφοριών με ποικίλα μέσα (π.χ. παρατήρηση, συνέντευξη, ερωτηματολόγια, σταθμισμένα εργαλεία) ώστε να αναγνωρισθούν οι ανάγκες του ατόμου. Έρευνες έχουν δείξει πως τα άτομα με αυτισμό μπορεί να έχουν δυσκολίες στους τομείς: αυτοφροντίδας, αισθητηριακής επεξεργασίας, αισθητηριακής ρύθμισης (sensory modulation), αυτορύθμισης (self-regulation), πράξης, κινητικής μίμησης, λειτουργικού παιχνιδιού και παιχνιδιού προσποίησης, κοινωνικής συμμετοχής, συμμετοχής στην εκπαιδευτική διαδικασία και απόδοσης στην εργασία (Baranek, 2002, Case-Smith & Bryan, 1999, Dawson & Watling, 2000, Kientz & Dunn, 1997, Libby, Powell, Messer & Jordan, 1998, Rutherford & Rogers, 2003, Watson, Baranek & DiLavore, 2003).
Η εργοθεραπευτική παρέμβαση βασίζεται στα ευρήματα της αξιολόγησης και είναι εξατομικευμένη. Ο εργοθεραπευτής μπορεί να χρησιμοποιήσει μια ποικιλία τεχνικών, που αφορούν το άτομο, τη δραστηριότητα ή το περιβάλλον. Η παρέμβαση συνήθως περιλαμβάνει τους τομείς της προσοχής, της συμπεριφοράς, των κοινωνικών δεξιοτήτων, της αισθητηριακής επεξεργασίας, της κινητικότητας, του παιχνιδιού και της αυτοφροντίδας. Υπάρχουν διάφορα εργοθεραπευτικά πλαίσια αναφοράς που χρησιμοποιούνται στον αυτισμό, με πιο γνωστό αυτό της Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης (Sensory Integration) (Case-Smith & Miller, 1999, Watling, Deitz, Kanny & McLaughlin, 1999).
Η αισθητηριακή ολοκλήρωση είναι μια νευροβιολογική διαδικασία, που οργανώνει τις αισθήσεις από το σώμα και από το περιβάλλον και καθιστά δυνατή την αποτελεσματική χρήση του σώματος μέσα στο περιβάλλον. Η αισθητηριακή ολοκλήρωση λοιπόν, είναι η ικανότητα να οργανώνει κανείς τις αισθητηριακές πληροφορίες για να μπορεί να τις χρησιμοποιήσει (Ayres, 1972).
Η παρέμβαση της Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης ξεκίνησε από την εργοθεραπεύτρια Dr A.J. Ayres, τη δεκαετία του εξήντα. Αποτελεί μία μέθοδο παρέμβασης που απευθύνεται σε παιδιά με διαταραχές της αισθητηριακής επεξεργασίας, που παρουσιάζουν δυσκολίες στη μάθηση και την απόδοσή τους στις καθημερινές δραστηριότητες (Ayres, 1972).
Η κλινική παρατήρηση καθώς και μελέτες, έχουν δείξει πως τα άτομα με αυτισμό παρουσιάζουν δυσκολίες στην αισθητηριακή επεξεργασία και διαφορές στις αντιδράσεις τους σε αισθητηριακά ερεθίσματα σε σχέση με τυπικά άτομα, σε ποσοστά που κυμαίνονται από το 42-80% (Baranek, Foster & Berkson, 1997, Kientz & Dunn, 1997, Reisman, 1993, Opp Hofmann, 2008, Williamson & Anzalone, 1997).
Οι δυσκολίες στην αισθητηριακή επεξεργασία μπορεί να εξηγούν κάποιες συμπεριφορές των ατόμων με αυτισμό, όπως τις αρνητικές αντιδράσεις σε δυνατούς ήχους, στο άγγιγμα, στην υφή κάποιων ρούχων ή φαγητών, στο λούσιμο των μαλλιών, στο πλύσιμο των δοντιών, στο κούρεμα κ.λπ. Αυτές οι υποβόσκουσες δυσκολίες μπορούν να επηρεάσουν περισσότερο την ικανότητά τους να δημιουργούν κοινωνικές σχέσεις, να λειτουργούν στα καθημερινά περιβάλλοντα (π.χ. τάξη, παιδική χαρά) και να μαθαίνουν κοινωνικούς κανόνες.
Οι εργοθεραπευτές που έχουν λάβει εξειδικευμένη εκπαίδευση στη θεωρία της Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης, μπορούν να παρέχουν άμεση παρέμβαση αισθητηριακής ολοκλήρωσης σε άτομα με αυτισμό. Ακόμη μπορούν να παρέχουν συμβουλευτική στους γονείς και τους δασκάλους για το ρόλο της αισθητηριακής επεξεργασίας και τους τρόπους που μπορούν να βοηθήσουν το παιδί με προσαρμογές που θα κάνουν στο σπίτι και το σχολείο.
Η εργοθεραπεία έχει ως γενικό στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ατόμου με αυτισμό. Μέσα από την παρέμβαση σε διαφορετικά περιβάλλοντα, με ποικίλες μεθόδους και σε συνεργασία με τους γονείς, τους δασκάλους και άλλους επαγγελματίες υγείας, μπορεί να βοηθήσει το άτομο με αυτισμό να κατακτήσει τη μεγαλύτερη δυνατή ανεξαρτησία.
Βιβλιογραφία
Ayres, A.J. Sensory integration and learning disabilities. Western Psychological Services: Los Angeles.
Baranek, G.T. (2002) Efficacy of sensory and motor interventions in children with autism. Journal of Autism and Developmental Disorders. 32: 397-422.
Baranek, G.T., Foster, L.G. & Berkson, G. (1997) Sensory defensiveness in persons with developmental disabilities. Occupational Therapy Journal of Research. 17(3): 173-185.
Case-Smith, J. & Bryan, T. (1999) The effects of occupational therapy with a sensory integration emphasis on preschool-age children with autism. American Journal of Occupational Therapy. 53: 489-497.
Case-Smith, J. & Miller, H. (1999) Occupational Therapy eith children with pervasive developmental disorders. American Journal of Occupational Therapy. 53: 506-513.
Dawson, G. & Watling, R. (2000) Interventions to facilitate auditory, visual and motor integration in autism: A review of the evidence. Journal of Autism and Developmental Disorders. 30: 415-421.
Kientz, M.A., Dunn, W. (1997) A comparison of the performance of children with and without autism on the Sensory Profile. American Journal of Occupational Therapy. 51: 530-537.
Libby, S., Powell, S., Messer, D. & Jordan, R. (1998) Spontaneous play in children with autism: A reappraisal. Journal of Autism and Developmental Disorders. 28: 487-497.
Miller-Kuhanek, H. (2004) Autism: A comprehensive Occupational Therapy Approach 2nd Edition. AOTA Press: USA
Opp Hofmann, A. (2008) Supporting parents of children with autism: The role of Occupational Therapy. 24/6/2008 http://www.aota.org/Consumers/WhatisOT/CY/Articles/41229.aspx
Reisman, J. (1993) Using a Sensory Integrative Approach to Treat Self-Injurius Behavior in an Adult With Profound Mental Retardation. American Journal of Occupational Therapy. 47(5): 403-411.
Rutherford, M.D. & Rogers, S.J. (2003) Cognitive underpinnings of pretend play in autism. Journal of Autism and Developmental Disorders. 33: 289-302.
Watling, R., Deitz, J. Kanny, E.M. & McLaughlin, J.F. (1999) Current practice of occupational therapy for children with autism. American Journal of Occupational Therapy. 53: 498-505.
Watling, R., Tomchek, S., LaVesser, P. (2005) The Scope of Occupational Therapy Services for Individuals With Autism Spectrum Disorders Across the Lifespan. American Journal of Occupational Therapy. 59: 680-683.
Watson, L.R., Baranek, G.T., DiLavore, P.C. (2003) Toddlers with autism: Developmental perspectives. Infants and Young Children. 16: 201-214.
Williamson, G. G., & Anzalone, M. (1997). Sensory integration: A key component of the evaluation and treatment of young children with severe difficulties in relating and communicating. Zero to Three Bulletin, 17, 29-36.
Ο ρόλος της εργοθεραπείας στα παιδιά με Διάχυτες Διαταραχές της Ανάπτυξης
Ενημερώθηκε στις Πέμπτη, 05 Νοέμβριος 2009 21:07 Συντάχθηκε απο Administrator Πέμπτη, 05 Νοέμβριος 2009 21:00
Πηγή: http://www.iliaktida.eu
Η εργοθεραπεία είναι o κλάδος ο οποίος μέσα από τη χρήση στοχοκατευθυνόμενων δραστηριοτήτων στοχεύει στην ανάπτυξη, διατήρηση και βελτίωση των ικανοτήτων και δεξιοτήτων των παιδιών ώστε να μπορούν να εμπλακούν με επιτυχία στο κοινωνικό σύνολο και να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του εκάστοτε περιβάλλοντος που έχουν να αντιμετωπίσουν.
Σαν κλάδος, η εργοθεραπεία είναι πολυφασματικός. Παρόλα αυτά, στο άρθρο αυτό θα επικεντρωθούμε στη χρησιμότητα και στη σημασία της, στα παιδιά που ανήκουν στο φάσμα των διάχυτων διαταραχών της ανάπτυξης.
από τη Χρίστου Κρίστια - Εργοθεραπεύτρια
Το αρχικό στάδιο ώστε να αρχίσει η παρέμβαση σε ένα παιδί είναι η διαδικασία της αξιολόγησης. Η αξιολόγηση μπορεί να γίνει μέσω της χρήσης σταθμισμένων και μη αξιολογητικών εργαλείων, μέσα από τη συμπλήρωση ερωτηματολογίων και συνέντευξη των γονιών/φροντιστών του παιδιού, τη συλλογή πληροφοριών από άτομα του περιβάλλοντος όπως το σχολείο, παππούδες/γιαγιάδες. Επιπρόσθετα, μέσα από την κλινική παρατήρηση του παιδιού στο χώρο του θεραπευτηρίου, στο σπίτι, στο σχολείο καθώς και σε άλλα περιβάλλοντα όπως η παιδική χαρά κλπ.
Οι τομείς τους οποίους θα αξιολογήσει ένας εργοθεραπευτής μέσα από τη διαδικασία που αναφέρθηκε είναι οι εξής:
-
Αδρή κίνηση.
-
Μυϊκός τόνος.
-
Λεπτή κίνηση- επιδέξια χρήση χεριών (χρήση μολυβιού, ψαλιδιούØ κλπ) και αμφίπλευρος συντονισμός.
-
Οπτικοκινητικός συντονισμός, συντονισμός χεριού / ματιού.
-
Επίπεδο εγρήγορσης, δηλαδή αν ένα παιδί παρουσιάζει μια νωχελική συμπεριφορά ή παρουσιάζει ένα αυξημένο επίπεδο δραστηριοποίησης. Στη συνέχεια θα γίνει προσπάθεια να προσδιοριστούν οι πιθανοί λόγοι που μπορεί ένα παιδί να παρουσιάζει μια τέτοια εικόνα.
-
Στατικός έλεγχος και ισορροπία. Ένα πολύ συνηθισμένο παράδειγμα φτωχού στατικού ελέγχου σε ένα παιδί είναι η φτωχή στάση κατά την καθιστή θέση στο τραπέζι ή στo θρανίο.
-
Πράξις και ο κινητικός σχεδιασμός. Με τον όρο πράξις εννοούμε την ικανότητα ενός ατόμου να συλλάβει μια ιδέα για μια δράση, να σχεδιάσει τα βήματα για την εκτέλεση και τελικά να την εκτελέσει. Η πράξις είναι μια μοναδική ανθρώπινη λειτουργία. Στην περίπτωση που ένα παιδί παρουσιάζει σε ένα από τα τρία στάδια δυσκολία τότε η επιτυχημένη εμπλοκή του έστω και σε απλές καθημερινές δραστηριότητες γίνονται δύσκολες. Αυτό μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα το παιδί να νιώθει ματαίωση και πολλές φορές οι γονείς να έχουν την εντύπωση ότι το παιδί «τεμπελιάζει» ή δεν δίνει την κατάλληλη «προσοχή» ώστε να εκτελέσει κάτι. Ο κινητικός σχεδιασμός αποτελεί μέρος της πράξις και είναι μια βασική ικανότητα. Ένα πολύ απλό παράδειγμα είναι εάν το παιδί θέλει να πάρει κάτι π.χ. για να φάει ή να παίξει και το αντικείμενο βρίσκετε σε σημείο που δεν μπορεί να το φτάσει τότε πιθανόν να παρατηρηθεί ότι το παιδί θα πάρει μια καρεκλίτσα ή ένα τραπεζάκι θα σκαρφαλώσει και να πάρει αυτό που αρχικά είχε σαν στόχο.
-
Μέσα από τη διαδικασία της αξιολόγησης θα εντοπιστούν τα κίνητρα ενός παιδιού, τι είναι αυτό δηλαδή που το κινητοποιεί για να επιστρατεύσει τις δεξιότητες του και τις ικανότητες του ώστε να φτάσει σε ένα επιθυμητό αποτέλεσμα. Το εσωτερικό κίνητρο, είναι ύψιστης σημασίας γι αυτό πρέπει να διευκρινιστούν τα ενδιαφέροντα ενός παιδιού. Πολλές φορές ένα παιδί που ανήκει στο φάσμα των διάχυτων διαταραχών της ανάπτυξης μπορεί να παρουσιάζει προσκόλληση σε δραστηριότητες ή αντικείμενα. Εντούτοις, είναι πολύ σημαντική πληροφορία κατά την αξιολόγηση, γιατί με βάση τα ενδιαφέροντα του παιδιού θα αρχίσει ένα πρόγραμμα παρέμβασης με στόχο να διευρυνθούν τα ενδιαφέροντα του.
-
Εκτός από την έντονη ενασχόληση σε δραστηριότητες ένα παιδί μπορεί να παρουσιάζει στερεότυπες κινήσεις. Πολλές φορές μια στερεότυπη κίνηση ενός παιδιού στο φάσμα αυτό μπορεί να έχει αισθητηριακή βάση όπως για παράδειγμα ένα παιδί που κουνά το σώμα του πριν από τον ύπνο ή θέλει να κρατάει π.χ. ένα σεντονάκι ή ένα αρκουδάκι. Μέσα από την αισθητηριακή αναζήτηση το παιδί μπορεί να ψάχνει τρόπους για να έρθει σε φάση ηρεμίας για να μπορέσει να κοιμηθεί.
-
Μέσα από τη αξιολόγηση, ένας εργοθεραπευτής θα εντοπίσει το αισθητηριακό προφίλ του παιδιού. Αν δηλαδή το παιδί παρουσιάζει δυσκολίες στην καταγραφή των αισθητηριακών ερεθισμάτων ή στην ρύθμιση των αισθητηριακών ερεθισμάτων που παίρνει από το περιβάλλον του. Ένα παράδειγμα αισθητηριακής ρύθμισης είναι εάν το παιδί παρουσιάζει υπερευαισθησία στην αφή τότε μπορεί ένα απλό ερέθισμα όπως ένα απαλό άγγιγμα, μια ετικέτα σε ένα ρούχο, το είδος του υφάσματος σε ένα ρούχο που φοράει και πολλά άλλα, να είναι αρκετά σημαντικός παράγοντας να αποδιοργανώσει τη συμπεριφορά του παιδιού για μεγάλο διάστημα κατά τη διάρκεια της ημέρας. Από την άλλη, όταν ένα παιδί παρουσιάζει δυσκολία στην καταγραφή ενός ερεθίσματος μπορεί για παράδειγμα να δείχνει ότι δεν αντιλαμβάνεται ότι έχει λερωθεί το στόμα ή μύτη του ή ένα παιδί που παρόλο που δείχνει να μην βλέπει ένα αντικείμενο στο χώρο, ξαφνικά το εντοπίζει και του δίνει σημασία. Ένα πολύ απλό παράδειγμα για την καταγραφή είναι όταν έχουμε περάσει από ένα δρόμο πάρα πολλές φορές και μετά από όλο αυτό το διάστημα ξαφνικά παρατηρούμε ότι εκεί .υπάρχει π.χ ένα κατάστημα που θα μας ενδιέφερε και διερωτόμαστε αφού έχουμε περάσει τόσες φορές από τον ίδιο δρόμο πώς και δεν το προσέξαμε.
-
Αντιληπτικές δεξιότητες και δεξιότητες οπτικής αντίληψης. Είναι βασικής σημασίας γιατί ένα παιδί ίσως να μπορεί να ονομάσει και να διακρίνει ένα μήλο όταν το βλέπει σε μια εικόνα όμως θα πρέπει να μπορεί να βρει το μήλο ανάμεσα από άλλα φρούτα στην καθημερινή ζωή, καθώς να μπορεί να διακρίνει το μήλο έστω και αν είναι μικρότερο ή μεγαλύτερο ή λιγότερο ή περισσότερο κόκκινο κλπ.
-
Χρόνος συγκέντρωσης και προσοχής στην εκτέλεση μια δραστηριότητας.
-
Αντοχή στη δραστηριότητα. Αν δηλαδή το παιδί αντέχει να ολοκληρώσει μια δραστηριότητα προτού μεταβεί σε κάποια άλλη ή εάν έχει την τάση να εγκαταλείπει μια δραστηριότητα προτού την ολοκληρώσει.
-
Δεξιότητες μάθησης όπως δεξιότητες μίμησης.
-
Προσανατολισμός στο χώρο και στο χρόνο και διαχείριση τους.
-
Αναγνώριση - ταύτιση - συσχέτιση αντικειμένων και ατόμων.
-
Κοινωνικές Δεξιότητες και δεξιότητες παιχνιδιού.
-
Δεξιότητες επικοινωνίας.
-
Δεξιότητες αυτοεξυπηρέτησης.
-
Ακαδημαϊκές δεξιότητες.
Μετά από τη διαδικασία της αξιολόγησης η οποία περιλαμβάνει δεξιότητες και ικανότητες από όλους τους τομείς της ανάπτυξης ενός παιδιού, ακολουθεί ο σχεδιασμός του θεραπευτικού πλαισίου μέσα στο οποίο θα αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες ενός παιδιού. Στη συνέχεια γίνεται η εφαρμογή του θεραπευτικού προγράμματος.
Υπάρχουν διάφορες θεραπευτικές προσεγγίσεις με τις οποίες, ένας εργοθεραπευτής θα δουλέψει με ένα παιδί που ανήκει στο φάσμα των διάχυτων διαταραχών. Μια από αυτές τις προσεγγίσεις είναι η αισθητηριακή ολοκλήρωση (sensory integration) γιατί τα παιδιά αυτά παρουσιάζουν αρκετές δυσκολίες στην αισθητηριακή επεξεργασία. Υπάρχουν βέβαια και συμπεριφορικές, γνωστικές, αισθητικοκινητικές και άλλες προσεγγίσεις και είναι πολύ σημαντικό να γίνεται ένας συνδυασμός ώστε να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες ενός παιδιού με μεγαλύτερη επιτυχία.
Η αποτελεσματικότητα ενός θεραπευτικού προγράμματος δεν στηρίζεται μόνο στη σωστή αξιολόγηση, στη σωστή στοχοθέτηση και τη σωστή επιλογή των θεραπευτικών μέσων που θα χρησιμοποιηθούν. Απαραίτητο συστατικό είναι η στενή συνεργασία και επικοινωνία του θεραπευτή με την οικογένεια καθώς και με τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους στην αντιμετώπιση των δυσκολιών ενός παιδιού. Ο εργοθεραπευτής είναι αναπόσπαστο μέλος της διεπιστημονικής ομάδας που εμπλέκεται με την οικογένεια και το παιδί.
Οι γονείς πιθανόν να διερωτώνται ποια είναι η σωστή ηλικία για να επισκεφθούν ένα εργοθεραπευτή. Από τη στιγμή που ένας γονέας αντιληφθεί ότι το παιδί του
παρουσιάζει δυσκολίες σε κάποιους από τους παραπάνω τομείς τότε καλό θα ήταν να συμβουλευτεί έναν εργοθεραπευτή.
Σε μικρές ηλικίες τα αποτελέσματα της παρέμβασης είναι μεγαλύτερα γι’ αυτό και ενισχύονται οι γονείς όπως δεν διστάσουν να επικοινωνήσουν με έναν εργοθεραπευτή από τη στιγμή που υπάρχει διάγνωση ακόμη και υποψία ότι το παιδί τους μπορεί να ανήκει στο φάσμα των διάχυτων διαταραχών της ανάπτυξης ανεξάρτητα από τη σοβαρότητα της κλινικής εικόνας.
Η παρέμβαση στα παιδιά γίνεται μέσα από τη χρήση δραστηριοτήτων που στο μεγαλύτερο μέρος είναι το παιχνίδι το οποίο αποτελεί το φυσικό μέσο ενός παιδιού να μαθαίνει.
Επίσης γίνεται συμβουλευτική γονέων καθώς εάν προκύψει ανάγκη μπορεί να γίνουν παρεμβάσεις στο σπίτι και στο σχολείο για να διευκολυνθεί το παιδί και να
ανταποκριθεί με μεγαλύτερη επιτυχία.
Πηγές:
-
Jean, Ayres. Sensory integration and the child. Los Angeles, Western Psychological services, Los Angeles, 1987.
-
C. Sharman, W. Cross, D. Vennis. Observing Children, A Practical Guide. New York, 1995.
-
Reed, Kathlyn L. Quick Reference to Occupational Therapy. AspenØ Publications, 1991.
αναζήτηση
σχετικά με εμάς
ΑμεΑ
